Birazdan anlatacaklarım bir gün tartışılacak. Yok, pahasına iddialar öne sürülecek. İşte o zaman dağlar da kardan geçmiş olacak. Beklemiyorduk türünden saçma sapan açıklamalar yapılacak. Bazıları da gönül uğruna acıları unutmak isteyecek. Dünya bir müziğin senfonileri gibi olsaydı denilecek. Birileri bir şeyler yapmak isteyecek, ama sonrasında elden bir şey gelmedi denilecek. Sadece hüznün sahnelendiği bir film olacak. Ne zaman mı? Her zaman dediğim gibi hiç umulmadık bir vakitte. Şafakla beraber gelen ilahi sesin güzelliğinden sonra... Güneşli bir o kadar da sıcak bir günde...

Van iki büyük deprem yaşadı. Tabi herkese göre büyük mü tartışılır. Depremden önce gündemde deprem hiç yoktu diyebiliriz. Bırakın gündemi ülkemizde deprem uzmanları uyuyorlardı adeta. Sonra Van'da 7.2 şiddetinde bir deprem oldu ve gündem deprem oldu. Etrafta sayısız deprem uzmanı konuşmaya başladı. Hatta bu süreçte depremden anlamayanlar bile uzman oldular. Bazıları deprem şiddetini, bazıları da depremden sonra yeni depremler olabileceği üzerinde tartıştılar. Öyle bir tartıştılar ki aradan bir ay geçince susar hâle geldiler. Peki, halk da susmayı denedi mi? Aksine o uzmanların yerine halk oturdu desek yerinde bir söz olur. Gerçekten de öyle. Her kulaktan bir ses giriyor ve bu ses kulaktan kulağa ulaşarak dedikoduya dönüşüyor. Kimisi bilim adamları açıklama yaptı, yakında Van yerle bir olacak diyor. Kimisi de Japonya şunu açıkladı türünden tedirginlik yaratacak diyalogları gündeme sürüklemeye çalışıyorlar.

Vanım sen korkuyor musun? Bir deprem daha olursa ayakta kalmayı başarabilir misin? Sesimi duyan var mı sözlerine hep bir ağızdan Van yaşıyor der misin? Eminim hazırsındır. Şimdi Ümmü Şen'nin Gönül Geçmiyor adlı eserinin sözleri ile deprem sonrasını düşünelim. Ardından eğer imkânımız varsa bu eseri dinleyelim.

Van, tarihi boyunca deprem acısını yaşamıştır. Hatta ülkemizdeki fayları incelediğimizde Van ilinin çok riskli olduğu görülecektir. Şimdi Van ilinde tarih boyunca yaşanmış ve yaşandığı söylenen bazı büyük depremleri sıralayalım:

# 1647 (Büyüklüğünü yazmaya cesaret edemedim.)
# 1648 Gürpınar yakınlarında 6.7
# 1715 Hoşap 6.6
# 1840 Hoy 7.4
# 1881 (Büyüklüğünü yazmaya cesaret edemedim.)
# 1930 Salmaz 7.2
# 1976 Çaldıran 7.6
# 2011 Tabanlı 7.2
# 2011 Edremit 5.6

Depremleri detaylı incelersek çok ilginç sonuçlarla karşılaşılabiliriz. Mesela Van'ın hem güneyinden hem de kuzeyinden depremler olmuştur. Bu demek oluyor ki depremler tek bir noktada toplanmamıştır. Aynı şekilde bu depremlerin çoğuna Kandilli Rasathanesi Ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE) resmi web sayfasından ulaşamıyorsunuz. Ulaşsanız da karşınızda yanlış bilgi görürsünüz. Örneğin 2011 yılı Tabanlı üssü depremi 7.2 şiddeti yerine 6.6 olarak yazılıdır. Aynı şekilde depremin yaşandığı birçok üs bölge de yanlış yazılmıştır. Bu demek oluyor ki hem sorumsuzluk var hem de yetersizlik var. Uyarsanız da hatayı düzeltmeye çalışmazlar. Sanki hatalardan memnunlarmış gibi önemsemezler talebinizi. O hâlde bu konuda biraz daha hassasiyet gösterilmeli. Eğer teknolojik bakımdan yetersizsek bu yeterli hâle getirilebilir.

1881 yılı depreminde Van Kalesi civarındaki Van Şehri yerle bir olmuştur. Bunun üzerine günümüzdeki Van yukarıya taşınmıştır. Şimdi 2011 yılında yaşadığımız deprem sonrası Van'ın tekrar başka yere taşınması gündeme oturdu. Peki, gerçekten çözüm bu muydu? Eğer sizin bünyenizdeki belediye, valilik ve diğer kamu kurumları görevlerini olması gereken gibi yapmazlarsa nereye taşırsanız taşıyın depremden kurtulamazsınız. Hasar gören ve yıkılan binalar neden yıkıldı? Kaçının ruhsatı vardı? Kaçı her sene depreme karşı denetleniyordu? Kaçında depreme hazırlık vardı? Kesinlikle ders almıyoruz. 1881, 1945 ve 1976 yıllarını hiç düşünmüyoruz. Bu yıllarda yaşanan felaketi öğrenmek istemiyoruz. Belki 1945 yılı depreminde can kaybı vermedik, ama ortaya çıkan korku can kaybının korkusundan daha fazlaydı. Depreme yönelik raporlar ve deprem tahminleri yetkili kurumlara da bildirilmedi değil. Muhakkak bu konuda bir çalışma olmalıydı. Ki vardı. Peki, sonuç? Sonuç çok basit; siz nasıl ki bir yere dilekçe verince dilekçeniz çöpe atılıyorsa burada da aynı şey yapıldı. Düşünceler çöpe atıldı. Deprem ülkesi olduğumuzu unuttuk. Depremi takmadık, unuttuk. Ama deprem bizi unutamazdı. O bizi severdi. Üstelik çok severdi.

2011 yılı Van depreminde rabbimin kudretini de bir kez daha anlamış olmalıyız. Azra bebeğin kurtulması, çekmece içinde bebeğin hayata kalabilmesi ve diğer sayamadıklarım. Bebek kendi kendine çekmeceye girmiş olamaz ya. Bu kesinlikle rabbimin merhametinin bir sonucudur. Ama biz ne yaptık? Bebek üzerinden olmadık reklâmlar yaptık. Ama bir Allah'ın kulu ellerini göklere açıp rabbimize şükretmedi.

Afganistan, Irak, İran, Filistin, Arnavutluk, Azerbaycan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Tunus, Türkmenistan, Uganda, Umman, Ürdün, Yemen, Somali, Sudan, Surinam, Suriye, Suudi Arabistan, Kazakistan, Kırgızistan, Kosova, Kuveyt, Lübnan, Mısır, Bosna-Hersek, Bahreyn, Bangladeş, Batı Sahra, Benin, Brunei, Burkina Faso, Cezayir, Cibuti, Çad, Eritre, Endonezya, Fas, Fildişi Sahili, Gabon, Gambiya, Gine, Gine Bissau, Guyana, Kamerun, Katar, Libya, Kuveyt, Lübnan, Mısır, Komor, Makedonya, Maldivler, Malezya, Mali, Moritanya, Mozambik, Nijer, Nijerya, Özbekistan, Pakistan, Senegal, Sierra Leone, Tacikistan, Togo ve Türkiyemiz. Bu ülkeler Müslüman ülkesi değil mi? Bu ülkelerin çoğunda son yıllarda felaketler yaşanmadı mı? Ve hâlen de yaşanmıyor mu? Dikkat ederseniz birileri Müslümanları ortadan kaldırmaya çalışıyor. Ama bir yandan da ülkenin kendi içerisinde isyanlar çıkarması bu acının sadece bir yüzü. Orada gündemde belki de yarına yaşamak vardır. Ülkemizde de terör ve deprem. Diğer ülkeler peki? Japonya, Fransa, ABD, Çin, İsrail... Onların keyfi yerinde. Hem onlar dünyaya hükmediyor ya.

Müslüman ülkeleri en kısa sürede toparlanmalı ve kendi içerlerindeki isyanları can kaybı vermeden çözmelidirler. Dünya karmaşık bir süreçte... Afganlı, Iraklı, Somalili, Filistinli kardeşlerimizin acılarını saymama gerek yok. Hepiniz bunun farkında olmalısınız. Ama hep içimizde bir "ama" sözcüğü... Ülkemize sahip çıkmıyoruz. Van'da deprem oluyor ve normalden daha basit karşılıyoruz. Oysa bundan büyük bir ders çıkarmamız gerekiyordu. Oysa bu depremde bir sır vardı. Bazıları 35 yılda bir Van'da deprem oluyor ve deprem olacak dediler. Aldığınız ders bu muydu? Çözdüğünüz sır bu muydu? Sizlere saygım var ama düşüncelerinize kesinlikle inanmıyorum. 35 yıllık bir aranın olması kesinlikle tesadüf.

Van üşüyor, Van donuyor... Van soğuk bir süreç geçiriyor. Öte yandan bazı uzmanlar ve uzman olduklarını iddia eden bazı kesimler Van'da büyük bir depremin olabileceği yönünde uyarıyorlar. Bu uyarılar karşısında hükümetimiz basının üzerine gitmekte ve insanları tedirgin edecek haberleri vermemeleri hususunda uyarıyor. Doğru mu yapıyor? Gerçekten tedirgin olur muyuz? Yarın 9.7 şiddetinde bir deprem olacağını bilseydik ne yapardık? Siz bunları düşünürken ben hükümetin yanlış bir yol izlediğini açıklamak istiyorum. Eğer ülkenin resmi deprem kurumu KRDAE tatmin edici açıklamalar yapmazsa, sürekli deprem hakkında bilgilendirmeler yapmazsa halk elbette çareyi başka uzmanlarda arayacaktır. Bu da doğal bir haktır. Ayrıca deprem olacaksa şayet, halkın bunu bilmesi haktır. Gerekirse tedirgin olsunlar ama bilsinler. Bilsinler ki hazırlıklı olsunlar. Depreme hazırlıksız yakalanıp ölmektense deprem korkusuyla yaşayıp zamanla bu korkuyu yenmek daha makuldür.

26 Aralık 2011 Pazartesi günü Van ve Erciş'te okulların açılması bekleniyor. İlk deprem sonrasında okulların 14 Kasım 2011 Pazartesi günü açılacağı söylendi. Bunun üzerine 9 Kasım 2011 Çarşamba günü 5.6 şiddetindeki Edremit üssü deprem bunu 5 Aralık 2011 tarihine erteledi. Sonrasındaki artçılar ve okulların hazır olmaması bu süreyi 26 Aralık 2011 tarihine kadar uzadı. Köşe yazarları okulları ilk günden beri hep yazdılar. Okullar açılırsa normal hayat başlayacak dediler. Ben bu kanılara hiç katılmadım. Aksine daha farklı çözümlerin olabileceğine inandım. Hâlen de bu görüşteyim. Öğrencilerin beton yapıların içerisinde sağlıklı eğitim göreceklerine inanmıyorum. Kesinlikle böyle bir adım attığımızda kaybeden taraf biz olacağız. Ayrıca okulların 26 Aralık 2011 Pazartesi günü açılacağına pek inanmıyorum. Sanki bir şeyler bunu engelleyecek gibi. Deprem midir, çetin bir karar mıdır bilemiyorum. Ama bir şeyler engel olmak isteyecek gibi... Bunu da belki de ilerleyen günlerde görme şansımız olur.

Önümüzdeki 6 aylık süreçte deprem olacak ya da olmayacak. Van yerle bir olur ya da olmaz. Bunlar hiç önemli olmasa gerek. Şimdi herkes kendine gelirse her şey daha iyi olacak. Depremi bahane edip kul hakkı yemek, emeğe saygı göstermemek, hırsızlık yapmak, siyaset çorbası yapmak hak değildir. Hakkı yanlış yerde aramayalım. Batıdaki kardeşlerimiz hakkı haktan arıyorlarsa bir bildikleri olmalıdırlar. Bizse haksızda hakkımız olmayan hakkı aramakla zaman kaybetmeyelim. Şayet hak bizimse hak ettiğimizde hak biz oluruz zaten. Şimdi kardeşlerimize konuşma hakkı verelim. Söz hakkı verelim. Konuşsunlar, içlerini döksünler. Gerekirse hakaret etmelerine müsaade edelim. Ama yine de konuşsunlar. Yarın hayata gözlerimizi açtığımızda söz hakkı verme hakkımız olmayabilir. Bugün elimizde olan hakkı iyi değerlendirelim. Yardım edeceğiz diye insanların birbirleriyle tartışmalarına seyirci kalmayalım. Hayatta seyredilmesi gereken daha önemli durumlar vardır.

Değerli Vanım. 22 yıl boyunca beni barındıran Vanım. Güzelim memleketim. Sen hâla ayaktasın ve ayakta kalmaya devam etmelisin. Eğer yarın ya da umulmadık o vakitte deprem olursa ayakta kalmanı istiyorum. Gözyaşlarını benden saklamanı istiyorum. Bak ben ölmedim demeni istiyorum. Şimdi sana acı bir şey anlatacağım. Ama bana kızmamalısın. Söyleyeceklerim seni tedirgin etse de dimdik ayakta kalmalısın. Sen güçlüsün. Sen Tuşba'sın. Sen damarlarımızdaki kansın. Bilmeni isterim ki 23 Ekim 2011 Pazar günkü deprem kuzeye nasıl bir zarar vermişse güneyde de bu dengenin sağlanacağı bir deprem olmalıdır. Çünkü geçmişte buna benzer örnek çok. Uzmanlar 9 Kasım 2011 Edremit üssü depremi dediler. Ama 7.2'yi 5.6 dengeleyemez ya. Galiba bazıları haklı. Belki güneyden bir deprem yaşarız. Gürpınar-Gevaş hattı mıdır bilemem. Belki bu sadece bir tahmindir. Belki bugünden sonra hiç deprem olmaz. Ama olsa da olmasa da sen VAN'sın, sen kansın. İstiyorum ki sen güçlü ol ve depreme karşı dimdik ayakta kalmayı başar. Bu sadece benim bir tahminim. Uzman falan değilim. Ama 23 Ekim 2011'den beri devam eden artçılardan yola çıkarak böyle bir tahminde bulunmak istedim. Eğer söylediklerimden tedirgin olmuşsan üzülürüm. Eğer gerçekten deprem olursa kıyametten daha kötü olamaz ya. Bu kesinlikle bizi tedirgin etmemelidir. Tedirginliğimizi depreme değil, kıyamete bağlayalım. Kıyamet kopmadan sınavlarımızı başarıyla geçelim. Sınav deyince de aklınıza ÖYSM, SBS, KPSS, PDSS, ALES gibi saçmalıklar gelmesin.

23 Ekim 2011 tarihindeki depremden beri deprem konulu birçok yazı yazdım. Bazı yazıları hasarlı oturulamaz denilen yapılarda, bazılarını da çadırda... Bazı yazıları yazarken depreme, bazı yazıları yazarken de korkuya kapıldım. Kimi yazıda eleştirdim, kimi yazıda övdüm. Kimi yazıda farklı karakterlere bile girdim. Bugünkü yazıda da bir gerçeği yansıtmak istedim. Deprem konulu yazıları siz değerli okurlarıma sunmaktan kesinlikle zevk duymuyorum. Sadece tarihe ışık tutar da gelecekte okundukça bir şeyler hatırlanır umuduyla yazıyorum. Yılın deprem konulu son bir yazım daha var. Bu yazıda Erciş'teki çadırkentleri ve Van il merkezindeki yardım noktalarında yaşanılanları yazacağım. Şimdilik sağlıklı kalmanızı temenni ediyorum. Ayrıca bugünün cuma olduğunu unutmayalım.

"Şimdi herkes kendine gelirse her şey daha iyi olacak."

16.12.2011