Güzel ve karanlık bir Van gecesinde sıkça kullandığımız bir sosyal ağın son dönemlerdeki bir özeliğini mercek altına almak istedim. Bulunduğum yerin yetersizliğinden dolayı yazıyı kısa kısa yazmak zorundayım. Umarım kısa hâliyle de bir şeyler anlatırım. Evet, değerli okurum bu geceki konumuz Facebook Zaman Tüneli.

Değerli okurlar konumuza başlamadan önce bir tanım yapmak istiyorum. Yazımızda piksel kelimesi sıkça geçeceğinden, şimdi pikselin ne demek olduğunu öğrenelim. Tüm sayısal görüntülerin en küçük parçası olan noktacıklara piksel (pixel) denir. İngilizcede resim parçası anlamına gelen "picture element" birleşik kelimesinden çıkarılmıştır. Pixel, picture (resim) sözcüğünün kısaltması olan pix ve element (parça) sözcüğünün ilk iki harfinden (el) oluşmaktadır.

Facebook'un geçtiğimiz eylül ayında bir konferansında Mark Zuckerberg tarafından duyurulan ve öncelikle sadece geliştiricilere açılan "zaman tüneli" uygulaması bildiğiniz gibi 14 Aralık 2011 tarihiyle tüm kullanıcılarına açıldı.

Zaman tünelinde amaç geçmişte paylaşılmış bir fotoğrafı, videoyu, beğeniyi, doğum günü gibi detayları kısa sürede ekrana taşımaktır. Başka bir deyişle zaman tüneli önemli fotoğrafların, haberlerin ve kullanıcının hayatındaki önemli gelişmelerin derlemesidir. Tabi bununla beraber birçok kısa yol da kullanıcılarını bekliyor.

Zaman tüneli test çalışmaları bitince tüm kullanıcıların profili aynı anda değişecektir. Tabi bu çok tartışılacak gibi. Çünkü yeni ara yüzü şimdikine göre çok karışık ve hatalıdır. Örneğin profil resmi için şimdi geçerli olan 180x500 piksel maksimum değeri var. Kullanıcı isterse profil resmini 180x300 boyutunda da ayarlayabilir. Ancak genişliğin 180 piksel olması zorunludur. Şimdi kullanıcılarını bekleyen zaman tünelinde ise her kullanıcının profil resmi aynı boyda görünecektir. Muhtemelen bu değer 180x180 piksel olur ki o da kareye eşittir. Bu Facebook için bir artı olabilir. Öte yandan bu değerin kısıtlanmasına tepkilerin gelebileceğini düşünüyorum.

Şaşırtıcı Bir Bilgi
Facebook profil sayfanızda üyelik tarihinizi de görebileceksiniz. Belki de olması gereken bir bilgi de bu olmalıydı. Bu bilginin olabileceğini hiç beklemezdik değil mi? Bu bilginin olmasını istihbarata bağlayabiliriz. ...

Facebook'un Kullanıcı Sayısı Azalabilir
Yeni ara yüzle beraber kullanıcıların geçmişte gizledikleri ve sildikleri birçok bilgi profilde görünür hâle gelecektir. Bununla beraber kullanıcılar hiç beklenmedik bir anda bunlarla karşılaştıklarında hesaplarını silmek ya da dondurmak isteyeceklerdir.

Yeni ara yüz birçok ülke tarafından beğenildi. Ancak ülkemizdeki kullanıcılardan beğeni alacağına inanmıyorum. Aksine kullanıcılar Facebook'u protesto edecek ve günlerce yeni ara yüze alışmaya çalışacaklardır.

Zaman Tüneli Hazır Mıdır?
Kullanıcılar isterlerse şimdiden zaman tüneli görünüme geçiş yapabilirler. Ancak zaman tünelinde çok ciddi sorunlar ve eksiklikler var. Örneğin; zaman tüneli üç ay önceki bir haberi göremiyor ve yok sayabiliyor. Bence zaman tüneline şimdiden geçiş yapıp alışmaya çalışmak yerine eksikliklerin giderilmesini beklemek daha mantıklı olabilir. Ben zaman tünelinin hazır olduğuna inanmıyorum.

Artık Herkes Kandırabilecek
Facebook'ta bir şeyler paylaştıktan sonra paylaştığınız bilginin tarih ve saatini değiştiremiyordunuz. Ama artık zaman tüneli ile beraber bu engel de kalkacaktır. İşte bu çok kötü bir şeydir. Düşünsenize A adında bir şahıs gelecek 22 Ekim 2011 tarihinde "yarın Van'da deprem olacak" türünden bir şeyler paylaşacak ve akabinde "bakın ben bunu duyurmuştum" diyecektir. Buna benzer bir sürü yalan dolan piyasadaki yerini alacaktır. İşte bu özelliğe fena hâlde sinir oldum. Düşünsenize herkes birilerini kandırmayı düşünebilecek.

Facebook Vazgeç(il)mez Mi?
Yan başlıkta da gördüğünüz gibi iki sorumuz var. Daha önceki ara yüzler için Facebook kesinlikle geri adım atmadı. Şimdiki zaman tüneli ara yüzü için de geri adım atabileceklerini düşünmüyorum. İkinci sorumuza gelecek olursak; ülkemizde Facebook vazgeçilmez bir sosyal ağ hâline geldi. Hatta ülkemizdeki tüm kurumlar Facebook üyesidir desek yeridir. Üyeliklerin yanı sıra televizyon programları da artık hedef kitlerine Facebook aracılığı ile irtibat kuruyorlar. Facebook'un çoklu dil desteğine sahip olması, Api alt yapılı olması ve sürekli yenilebilir olması belki de bir artıdır. Ama bazı yenilikleri ülkemizin anlayışla karşılamasını bekleyemeyiz. O yüzden Facebook'un sürekli ara yüzünü değiştirip insanların planlarına şekil vermede rol oynaması bence çok kötü bir durumdur.

Ne Zaman Tünelden Geçeceğiz?
Tünelden geçmeyeceğiz. Belli tarihlerdeki bilgilerin kısa yoldan ulaşılabilirliği tünele benzetilmiştir –ki bu benzetme de yerinde değildir- çünkü bir şeyler unutulmuş. Başlık kullanıcıyı yanıltmış. Zaman tüneli test çalışmaları henüz tamamlanmış değildir. Daha önce 25 Aralık 2011'de biteceği yönünde bilgiler ortaya çıktı. Ancak buna pek inanmıyorum. Ne zaman olursa olsun önemli değil ama Facebook'un sürekli kullanıcılarını şaşırtması hiç hoş bir durum değildir. Ben şahsen Facebook kullanıcısıyım ama hiç kullanmıyorum desem yeridir. O yüzden olacaklar umurumda değil. Ancak Vanlımın ve ülkemin beğenisi olan bir sosyal ağı kaleme almamak da olmazdı. Umarım bir şeyler anlatabilmişimdir. İlerleyen günlerdeki çok uzaklarda imzalı yazılarımda Facebook konulu başka yazılar da olacaktır.

Facebook değişti ya da değişecek hiç önemli değil artık. Van depreminde Vanımızı hatırlayanları gördük. Bir zahmet o maskeleri artık çıkaralım. Artık takma ad kullanan Facebook yerine gerçek... Facebook şaşırtmada artık sınır tanımıyor, ama bizim bir sınırımız var. Anlayanlar...

"Bir gün konuşmak istersem eğer, susturmayın beni!"

18.12.2011