Karlı bir Van sabahında sabahın ilk soğuk rüzgârında karın güzelliğinde kartopu oynayan çocukların sevincini yazdım. Dün bugün için plan yapanları yazdım. Depremin arka duvarlarını yazdım. Satırlarımın birilerine küstüğünü yazdım. Yarın olamayacağımı yazdım. Öğretmenlerimizi yazdım. Sigaraya karşı sahnede neler yapıldığını yazdım. Hırsızları yazdım. Sizleri yazdım. Adını vermemi istemeyen kahramanları yazdım. Vanlımı yazdım. Ve şimdi Van'dan gitmenin ne kadar zor olduğunu yazıyorum. Satırlarım deprem süreci ile başlayacak yıllar önce yazdığım Van'da Son Kapı şiirimle bitecektir.

1 Aralık 2011 Perşembe günü Erciş'teki birçok çadırkenti dolaştım. Oralardaki hayat inanın anlatılmaya değerdir. Hatta birçok yerini görüntüledim. İlerleyen günlerdeki deprem konulu yazılarımda bunlara da yer vermeyi düşünüyorum. Şimdi neden gitmek varmış diyelim ve nedenlerinden birkaçını okuyalım.

Deprem sürecinde hırsızlık dedikoduları çıktı ve çıkıyor. Birileri kendi kafalarına göre hırsızları bahane ederek sabaha kadar havaya ateş ediyorlar. Güya emniyet teşkilatı onları koruyamıyormuş. Güya onlar kendi çadırlarını koruyorlarmış. Ne zamandan beri can alma hakkını kazandık ki? Hem böyle bir hak olmalı mı? Bu hırsızlık olayı eskiden yok muydu? Bu hırsızlık olayında bir kesimin kendilerini korumaları silaha bağlıysa, onlar için silah gerekecek mi? O zaman silah satıcıları da bu zor süreçte hizmet veriyor olmalılar. Zaten hizmet veriyorlar. Hatta bu süreçte esnaflar arasında en çok kazanan onlar oldu. Sürekli silah ve kurşun satıyorlar. Üstelik talep de çok. Satılan silahların çoğuna ruhsat da verilmiyor. Sanıyorum bu hırsızlık alarmında bu silah satıcılarının bir parmağı var. Kendi kafalarına göre havaya sıktıkları silahların sesleri çocukların psikolojilerini bozdu bozacak hâle geldi. Bunlar varken, birileri ortaya çıkıp bir şeyler söylemiyorlar ve bir şeyler yapamıyorlarsa gitmek varmış diyorum.

Deprem sürecinde Van halkının çoğu çadırlara yerleştirildi. Çadırları veren görevliler çadır içerisinde soba kurulmaması için hep uyarırdı. Ama halk dinler mi ki? Halk her zaman kendi kafasına göre davranmıyor muydu? Davranıyorlardı ve hatta kendi çadırlarını kendileri yaktılar. Elektrik direğinden çektikleri kabloları kendi kafalarına göre bağladılar. Hâlbuki elektriğin bir kuralı vardı. Ama halk dinler mi ki bu kuralı? Öte yandan çadırlarda kurulan sobalarda birçok insan gece uyurken dumanla zehirlendiler. Hâlbuki çadırları veren görevliler tarafından uyarılmışlardı. Bu zihniyet varken, ne söylerseniz söyleyin fayda etmeyecektir. O zaman bu memleketten gitmek varmış.

Deprem sürecinde ve hâlen devam eden bir dedikodu var. Güya belediye anons yapmış da deprem olacakmış. Deprem boyunca Van'daydım ve sürekli bir yerleri dolaştım. Ama hiçbir zaman da anons falan duymadım. Ama öte yandan çoğu kez haklı çıktılar. Depremi çoğu kez tahmin ettiler. Ama hangi belediye anons etmişti? Van Belediyesi mi? Yoksa X Belediyesi mi? Bunlar bu bilgileri derin bir yerden alıyor olmalılar. Bunlar bir tuzağın elçileri olmalılar. Halk korkarsa birileri kazanabilirdi. Ama kimler kazanacaktı? Halen bugün de bu anons meselesi varsa ve devam ediyorsa gitmek varmış.

Deprem sürecinde birçok mahalle isyan edercesine devleti karaladı. Devlet bize yardım etmiyor türünden sözler sarf ettiler. Hâlbuki bunlar yağmacılık yapıyorlardı. Hâlbuki bunlar sıraya girmesini bilmiyorlardı. Böyle bir zihniyete 24 saat boyunca kesintisiz yardım etseniz de faydalanamazsanız. Bir kere bunlar için devlet bir yoktur. Onlar için her şey bedava. Gerçekten de öyle. Ekmeği devletten, elektriği kaçak, suyu kaçak, kömürünü devletten alır, çocuk parasını devletten alır, diğer adını saymadığım tüm hizmet ve ihtiyaçlarını devletten alır ama yine de bunları görmezden geliyorlar. Şükretmiyorlar. Yüce rabbim devletimize zeval vermesin demiyorlar. Böyle nankör bir zihniyet varsa ve bunlar hâlen de aramızda barındırılıyorlarsa gitmek varmış.

Deprem sürecinde mahallelerde kurulan birçok çadırı gezdim. Bir çadıra misafir gittim. Galiba çocuklar yemek yiyeceklerdi. Ben de o anda ev sahibi ile röportaj yapıyordum. Çaktırmadan da çocuklara bakıyordum. 5 çocuk sofranın etrafında toplanmış kuru kuru tandır ekmekleri yiyorlardı. Öyle güzel yiyorlardı ki anlatsam gözyaşlarınıza hâkim olmazsınız. Hele bir de 4 yaşındaki Serkan'ın yüzündeki bir damla gözyaşı bu acı dramı özetliyordu. İnanın kuru ekmek yedikleri için hiç şikâyetçi değillerdi. Sanki dünyanın en güzel yemeyiydi onlar için. İşte ilimizde hâlen bunlar da varken ve birileri bunları bilmezken gitmek varmış.

Deprem sürecinde birçok kişinin düşüncesini ve sözlerini bir araya toplayıp zaman zaman yazılarımda verdim. Dün gece kulağıma güzel bir söz geldi. Sözde diyor ki; "Ben bir gün gidersem hepiniz arkamdan ağlayacaksınız." Gerçekten de öyle olmuyor mu? Bu depremde hiç mi ağlamadık? Hiç mi üzülmedik? Gidene gitme diyebildik mi? Gideni durdurabildik mi? Rabbim bize sabır gücü vermiş. Bu sabır gücünü bazıları kullanamadılar. Depremin ilk acı gününde depremi takmadılar. Aksine davul zurna sesleri yüreğimizi yerle bir etti. Memleketimde bunlar varken gitmek varmış.

Deprem sürecinde ilden ayrılanlar hep eleştirildi. Ama belki eleştirme hakkımız olmamalıydı. Biz onları anlayabildik mi ki eleştirelim? Belki de bizim gibi depremi an be an yaşamaya alışık değillerdi. Belki de gidenler Vanlı değildi. Biz bunları bilemeyiz. Ama bazı gerçekleri biliyoruz. Van çok soğuk ve çadırda yaşam şartları güçleşiyor. Soğuk havaya küçüklerin dayanması da zor gibi. Öte yandan eğitim ve sağlık gibi ihtiyaçların karşılanması için gitmiş olabilirler. İlimizde sağlam kalabilen hastane sayısı çok az. Okullarsa yıkılacak duruma gelmişler. Bunları da yok sayarsak en belirgin sebep işsizlik olacaktır. İş olacak ki eve para girsin, eve ekmek girsin. Aksi durumda yaşam daha da güçleşebilir. Bunları aşmak için köylerine ya da başka illere göç edenlere saygı duyuyorum. Birileri gidenlerin olabileceğine tahammül edemiyorlarsa gitmek varmış.

Deprem sürecinde birçok çadırkent kuruldu ve belki de kurulmaya devam edecektir. Her neyse kuruldu ya da kurulacak. Peki, bugün yerde kar var mı? Bu çadırlar bu karı taşıyabildiler mi? Hadi bunu da geçelim. Peki, herkes çadırkentte mi? Çadır kentlere olmayanların farkında mıyız? Onların yaşadıklarını biliyor muyuz? Ellerimize fotoğraf makinelerimizi alıp tüm ili görüntüledik mi? Kimse kusura bakmasın ama sadece bir yerlere yoğunluk vererek hizmet etmiş sayılmazsınız. Hizmet dengeyi korudukça güzeldir. Bunlar belli yerlerde alkış alıp hükümleri sürdürürken gitmek varmış.

Deprem sürecinde siyaset hep aramızdaydı. Hatta sırdaşımız olmuştu. Ama ne sırdaş. Verdiğiniz sır, bir gün sonra basında yer alıyordu. Demek ki sırdaşlık görevlerine sadık kalamamışlar. Siyasi liderlere ve siyasetin bireyi olan herkese tavsiyem dinlemeyi öğrenebilmeleridir. Bu halkı dinlemeyi öğrendiniz mi kazanırsınız. Bir yere gittiniz varsayalım. Orada birini dinlediniz ve isteğini yerine getireceğinizi söylediniz. Belli bir süre sonra bu isteğini yerine getirirseniz kazanırsınız. İşte o zaman halk önemsendiğini anlayacaktır. İşte o zaman dinlemeyi biliyor olursunuz. Herkes dinler, ama herkes dinlediğini unutmamak için çaba göstermez. Benim de bir derdim vardı, derdimi anlattığım müdür yüzüme bile bakmadı. Ben böyle birine nasıl güveneyim? Memleketimde bunlar varken gitmek varmış.

Deprem sürecinde dediler ki aralık ayı sonuna kadar herkesi konteynırlara yerleştireceğiz. Aralık sonu daha gelmedi. Bakalım bu hedef gerçekleştirilecek mi? Umut ederiz ki gerçekleştirirler ve kimse bu soğuktan hayatını kaybetmez. Öte yandan hiç hasar görmemiş köylere konteynır vermeleri çok üzücü bir durum. Keşke karar almadan önce birilerinin düşünceleri önemsense. Çok merak ediyorum ve okurlarıma bu soruyu sormak istiyorum. "Mahallenize kaç tane bakan geldi?" Galiba soruyu yanlış sordum. "Mahallenize hiç bakan geldi mi?" şeklinde sorsam daha doğru olacaktır. Çözümsüzlük durumuna gelen kesim aralarında birilerini göremiyorlarsa gitmek varmış.

Deprem sürecinde bakanlar sürekli Van'a gelip gittiler. Van için sürekli çalışıyorlardı. Ama ne yazık ki hep eksik çalıştılar. Hep eksik düşündüler. Birilerini hep unuttular. Unutmak istediler. Beni unuttular, Ali'yi unuttular. Aylin'i unuttular. Kaderlerine terkedilmiş bölgeleri unuttular. Memleketimde birileri hep unutulmuşsa artık gitmek varmış.

Üç Damla Gözyaşı
Yönetmenliğini ve yapımcılığını Orhan AN'ın yaptığı Üç Damla Gözyaşı filmini izlemedim. Bir gün nasip olursa izleme şansım olacaktır. Hayatımızda üç damla gözyaşı varken bir şeyler söyleme hakkımız oluyordu. Ama artık hayatımızda bir damla gözyaşı var. Bakalım bu bir damla gözyaşı kimin eseri olacak?

Van'da Son Kapı 

Bak gidiyorum karlı Van şehrinden.
Bir umut var ardımda bıraktığım,
Her hatırladığımda yaşatacağım.
Her başımı çevirip baktığımda hatırlayacağım.

Bak gidiyorum karlı Van şehrinden.
Van Gölü'ne benzetirdim hayatı,
Her damlasında seni arardım.
Her gün adasında uzaktan sana bakardım.

Bak gidiyorum karlı Van şehrinden.
Meğer küçükmüş denizim,
Mutluluk yokmuş adasında.
Seni sevmek, kabahatmiş meğer.

Bak gidiyorum karlı Van şehrinden.
Sabahları güneş olurdum sana,
Akşamları ise yıldızın olurdum.
Her gün saatlerce konuşurduk.

Bak gidiyorum karlı Van şehrinden.
Arkamda bıraktığım nefret,
Van'da seni ölümsüz kılacaktır.
Ama unutma, son kapıda...

Bilgin BERGE
05.02.2010

Hemen hemen fobim yok diyebilirim. Ama bir gün Van'da Son Kapı şiirim gerçek olur diye çok korkuyorum. Güzelim memleketimi bırakıp gider miyim acaba? Çok zor çok...

"Eğer bir gün gidersem yani gitmek varmış dersem işte o zaman..."

11.12.2011