Güzel bir Van sabahından güzel bir konu... 31 Ekim 2011 Pazartesi günü "Haber Siteleri Sahnede-1" adlı bir yazımı sizlere sunmuştum. Bugün de bu o günkü yazımın devamı olan Haber Siteleri Sahnede-2 adlı yazımı sizlere sunacağım.

İlk yazımızda bir haber sitesinde abartılı reklâmın olmaması gerektiği üzerinde düşünceler dile getirmiştik. Abartılı reklâm deyince akla hemen gereksiz reklâm gelecektir. Peki, gerçekten de öyle midir? Misyonunda ahlak kurallarından bahseden bir yayın platformu ahlaksız reklâmlarla çelişki içine girmez mi?

# İyi bir haber sitesi misyonuna aykırı olmayan reklâmları yayınlamalıdır.

Reklâmdan Haberdar Olabilme
Bir haber sitesi düşünelim. Bu haber sitesi yayınladığı reklâmı her gün denetliyor mu? Söz konusu bağlantının her gün aynı sayfayı açtığından emin midir? Peki, bağlantı adresinde virüs varsa ne olacak? Google farkına varıp haber sitesini kara listeye almaz mı? Hadi, bunu da geçelim? Peki, ya bağlantı adresinde yasa dışı bir fikir varsa ne olacak? Tabi bunlar bizi ilgilendirmez diyoruz ama gerçekte öyle değildir. Sanal ortamdaki gerilimin gücü tahmin edilemeyecek kadar büyüktür. Hal böyle iken adım atarken geniş bir pencereden bakıp her ihtimali göz önünde bulundurmak şarttır. Aynı şekilde son yılların favori reklâm kuşağı Google Amca ne derece güzel reklâmlar verebilir ki? Google Amca bir yana kötü reklâmların sağlayıcıları yine ülkemiz vatandaşlarıdır.

Reklâmda "5 liraya web" yazısını görüp tıklarsınız ama karşınıza çıkan sayfada weble alakalı tek kelime bulamazsınız. Ortada çok derin bir tutarsızlık ve ziyaretçiyi kandırma ayakları dolaşır.

Değerli haber siteleri sistem yöneticileri ve editörleri sitenizdeki reklâmlardan haberdar mısınız? Her gün o reklâmları denetliyor musunuz?

# İyi bir haber sitesi yayınladığı reklâmları gerekirse an be an denetlemelidir.

Tutarsız Haber
Birçok haber sitesinin konusu tutarsız haber yapmaktır. Mantıklı olarak baktığımızda tutarsızlığın hayatımızda olmaması gerektiğini düşünsek de artık ne yazık ki hayatımızda. Bir haber sitesinin tutarsız haber yapıp yapmadığını anlamak için iyi bir dinleyici olmanız gerekiyor. Dinlediklerinizi farklı cümlelerle dile getirip eksileri ve artıları görüyorsanız, iyi bir dinleyici olabilirsiniz. Deprem sürecinde neredeyse haber sitelerinin çoğu gözetimim altındaydı. An be an onları takip ediyordum. İnanın verilen haberlerdeki tutarsızlıkları saymaktan bıkar oldum. Deprem oluyor, sitenin birisi hemen Kurubaş üssü diye haber yapıyor. Öte yandan Kandilli resmi web sayfasına baktığımızda deprem üssünün Kevenli olduğu yazılmakta. Aynı şekilde deprem şiddetini vermede de tutarsızlıklar yaşandı. Peki, başka tutarsızlıklar yaşandı mı?

Haber siteleri bazen ajanslardan haberi alıp sunarken çok ciddi hatalar yapmaktalar. Haberde diyor ki devlet tüm Vanlıları işe alacak. Peki, gerçekten alacak mı? Haber sitesi bunu ne derece araştırıyor? Bundan ne kadar emin oluyor? Aynı şekilde devlet Vanlı öğrencileri başka şehirlere gönderiyor derken gerçekten gönderiyor mu? Ben şahsen gönderildiğine eminim. Ama herkesi değil. İlköğretim ve lise öğrencilerini gönderiyorlar. Peki, liseden mezun olanları da gönderiyorlar mı? Göndermiyorlar! Neden? Çünkü öğrenci değiller. Dershane öğrencisi olsalar da öğrenci sayılmazlarmış. Bunu ben söylemiyorum. Van İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne sormalı. İşte böylesi konularda haber yaparken dikkatli başlıklı seçmek lazım. Sırf ilgi çekmek için ziyaretçiyi kandırırsanız bir daha ziyaret edilmezsiniz. Bakın başka bir örnek daha vereceğim. Dediler ki Vanlılara bileti de devlet kesiyor. Öyle midir peki? Nüfus cüzdanında Van ve Erciş yazmayanlara gerçekten bilet çeki verildi mi? Edremit, Çatak, Gevaş... Hangisine çek verildi? Peki, yeşil kartı olmadan çek alınabildi mi? Alınmadı! Haber siteleri için bu detaylar beni ilgilendirmez kuralı olsa gerek. Tabi ilgilendirmez. Onlar halkı yanıltıyor ya, onlar görevlerini yaptıklarına inanıyor ya haber tutarsız olsa ne yazar. Ne mi yazar? İşte gün gelir ben böyle yazarım sizleri.

# İyi bir haber sitesi tutarlı haber yapmalıdır.

Doğru Haber
Doğru haber ile tutarlı haber yapmak arasında pek fark yoktur. Tek fark kaynaktır. Çoğu haber tutarlı olduğu hâlde kaynak gösterilmediğinden haberden emin olmak güçleşir. O hâlde haber siteleri için doğru haberin sağlayıcısı kaynaktır diyebiliriz.

# İyi bir haber sitesi doğru haber yapmalıdır.

Ya Tutarsa...
Şans oyunlarına meraklı mısınız? Kazı kazan, loto... Son yıllarda haber siteleri de şans oyunlarına merak saldılar. Ama onların tek bir oyunu var; ya haber tutarsa. Bir haberin tutup tutmaması çok mu önemli? Haber tutturuyorsunuz; doğru haber de yapıyorsunuz peki sonra? Zaten bir haber sitesi doğru haber yapmak zorunda değil midir? Bunu unutup emin olmadığımız konularda haber yapıp ya tutarsa demelerle neyi amaçlıyoruz?

# İyi bir haber sitesi haberi tutmamalı; haberi yapmalı.

Sosyal Ağlarda Güncellik
Bir haber sitesi ek olarak sosyal ağlar üzerinden sitesinde haber bağlantıları ekleyip takipçilerine iletiyorsa artı puan kazanacaktır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bazı teknik ve özel kurallar var. Teknik kurallar içine meta tagları; haber başlığı, haber açıklaması, habere ait anahtar kelimeleri gibi detaylar girmektedir. Özel kurallarda ise haber linkinin doğruluğu ve güncelliği girmektedir. Takipçisi olduğum birçok haber sitesi bu detaylara önem vermekteler; ancak ilgiye baktığımızda yetersiz olduklarını görüyorum. Bunun da nedeni takipçi kitlesinin sesini duymamak olsa gerek. Aslında ses duyuluyor ama cevap vermek zahmetine girilmiyor. Bu detay herkes için önemlidir. Eğer haberi insanlar için yapıyorsanız, o insanları dinlemek, sorularına cevap vermek zorundasınız. Aksi durumlarda hitap ettiğiniz kitle zamanla azalacaktır.

Haber sitenize haber eklenir eklenmez sayfanızın olduğu sosyal ağlara da haberi hemen ekleme durumunuz oluyor mu?

Sosyal ağlara haber adresi ekledikten sonra acaba tıklayınca habere gidiyor mu diye kontrol ediliyor mudur? Eminim, kontrol edilmiyordur.

Halkımızın çoğu sosyal ağlara telefonları üzerinden bağlanmaktalar. Sosyal ağların telefon işletim sistemlerine uygun bir şekilde hizmet veriyor olması da bir avantaj olmalı. Bunun yanı sıra haber sitelerinin çoğunda bu özellik yoktur. Bu durumda o kitleyi de baza alıp sosyal ağlarda haber detaylarına yer verilebilir. Çünkü herkesin bilgisayarı yok. Herkesin haberi bilgisayardan takip etme imkânı da yok. O yüzden biraz geniş pencereden bakıp neler yapılabilir diye düşünmeli. Az önce dediğim gibi sosyal ağlarda haber detayları verilebilir. Peki, başka ne yapılabilir?

# İyi bir haber sitesi sosyal ağlarda güncelliğini korumalıdır.

Yazım ve İmla Hataları
Ben yazılarımın çoğunda sık sık hatalar yapabiliyorum. Yazıyı bilgisayar ortamına aktarırken ortamın yarattığı dikkatsizlikler sonucu hata yapabiliyorum. Ancak farkına varınca mutlaka düzeltirim. Çünkü takıntılı biriyim. Düzeltmeden rahat edemem. Hata yaptığım için de üzülmüyorum. İnsanımızın çoğu da hata yapar. Hata yapmak da, hatasız iş yapmak da düşünülmemeli. Elbette ki hatalar olacaktır. Ancak hataları düzeltmemek çok acı bir durumdur. Bir editör düşünün. Siteye haber ekliyor ama haber başlığını unutuyor. Haberi ekledikten sonra zahmet edip haberi kontrol etse başlığı unuttuğunu fark edecektir. Ancak bunlar yapılmıyor. Bizler yazıyoruz ama yazdıklarımızı okumuyoruz. Okumak istemiyoruz. Okumaktan korkuyoruz. Netic olarak ortaya yazım ve imla gibi çeşit çeşit hatalar çıkmakta. Ama sonradan uyarırsanız da düzeltmemekteler. Bu çok acı bir durumdur.

# İyi bir haber sitesi okuyucudan önce haberi okuyup hataları düzeltmelidir.

Hata Sayfaları
Hata sayfaları teknik bir konu olduğundan haber sitesi editörlerine anlayış gösteriyorum. Ancak bir hata sayfası olduğu hâlde de bunlar teknik kişiye iletilmiyorsa editöre de, genel yayın yönetmenine de ve diğer yetkililere de kızmak lazım. Düşünebiliyor musunuz, bir haber sitesinin çeşitli yerlerinde hatalar, görünen kodlar, sayfa bulunamadı türünden saçmalıklar... Tüm bunlar o sitenin bütünlüğüne gölge düşürür. Ben bir siteye girdiğim zaman ilk olarak sitenin alt kısmına bakarım. Web sayfa yapımcıları genelde kendi isimlerini ya da şirket isimlerini sitenin en altına yazarlar. Bu haktır ve telif hakları açısından da olması gerekendir. Ancak sitenin alt kısmı çöplük gibiyse ne olacak? Bir tarafta görünen kodlar, 404 hata sayfası, gereksiz bağlantılar...

# İyi bir haber sitesi ortaya çıkabilecek sorunları okuyucusu görmeden düzeltmelidir.

Kırık Bağlantılar
Haber sitelerini detaylı inceliyor musunuz? Sitede verilen tüm bölümler çalışıyor mu acaba? Künye bölümüne tıklayınca gerçekten olması gereken sayfa açılıyor mu? Sağda, solda, manşette ve diğer yerlerinde verilen resimler gerçekten görünür hâlde mi? Bunlar çok önemli. Gereksiz detaylar gibi dursa da bunların eksilerini arama sonuçlarında göreceğiz. Sitedeki bir resmin yerine çarpı işaretinin olması çok acı bir durumdur. Bir editör bunu hiç mi dikkate alıp düzeltmez? Bunu düzeltmek çok mu zor?

# İyi bir haber sitesinde tüm bölümler aktif ve olması gereken gibi olmalıdır.

Api (Application - Uygulama) ve Entegrasyon
Api İngilizcedeki Application kelimesinin kısaltılmış hâlidir. Türkçesi de uygulamadır. Günümüzde birçok site api tabanlıdır. Api sistemler kullanışlı olmakla beraber entegre etmede kolaylıklar sağlar. Haber siteleri de genelde hava durumu, yol durumu, namaz vakitleri gibi ek özellikleri sitelerine entegre ederler. Ancak çoğu zaman bilginin merkezinde sorunlar çıkabilmektedir. Bu sorunlarla beraber entegre kullanılan sitede zamanla çeşit çeşit hatalar verebilmektedir. Bunun önüne geçmek için entegre ile bilginin çekildiği merkez siteden sık sık güncel kodları almak lazım.

# İyi bir haber sitesi yazılımının da güncelliğini korumalıdır.

En Yok, Daha İyisi De Olabilir Var
Başarılı mısınız? İyi olduğunuza inanıyor musunuz? Haberleri aktarmada hızlı mısınız? Peki, en iyi biziz diyor musunuz? Aynı şekilde en güncel site biziz diyor musunuz? Güncel olduğunuzu kanıtlayabilir misiniz? Şüphesiz ilimizdeki birçok haber sitesi güzel ve alanında iyiler. Ancaklar bunlara hiçbir zaman en iyi diyemeyiz. Desek dahi kendimiz için en iyi olduğunu unutmamalıyız. Bu bir görüş sadece. Ama bir haber sitesi kendisi için en kelimesini kullanmamalıdır. Kesinlikle kullanmamalıdır. Kitlesine "biz bir haber sitesiyiz; iyiyiz ve daha iyi olmaya çalışıyoruz" gözüyle bakmalılar.

# İyi bir haber sitesi en iyisi değil, daha iyisi de olabilir demelidir.

Alan Adı Bitiş Süreci
İlerleyen günlerde sizlere alan adı hakkında detaylı bilgiler vermeyi düşünüyorum. Şimdi detay vermeden önemli bir unsura değinmek istiyorum. Bir haber sitesinin yayın yaptığı adresin belli bir bitiş süresi vardır. Bu süreyi takip edip, bitimine en az bir ay kala süresi bir yıl daha uzatılmalıdır. Hatta haber sitesi uzun vadeli bir plan içerisindeyse ve nefesler yettikçe habercilik yapacaklarsa haber sitelerinin alan adını 10 yıl da uzatabilirler. Ki bu durumda avantajlı olurlar. Eğer alan adı süresini bitiş tarihinden sonra uzatacaklarsa bir noktayı unutmamaları gerekir. Süresi biten alan adı yayından çıkar. Hangi haber sitesi yayınına ara verilmesini ister ki?

# İyi bir haber sitesi bir bütün olduğunu unutmamalıdır.

Durum Çubuğuna Bakınız
Bir web sayfasına girdiğiniz zaman bilgisayarın alt kısmındaki durum çubuğuna bakınız. Sol alt köşede sarı işaretli bir uyarı işareti varsa, biliniz ki sitede ciddi olmasa da sorunlar vardır. Bu da javascript hataları olduğu gibi css, meta gibi hatalar olabilmekte. Bu hatalar ziyaretçiyi korkutabilir. "Aman Allahım yoksa bu sitede virüs mü var?" düşüncesine sebep olabilir. O yüzden böylesi hataları düzelmekte fayda vardır.

# İyi bir haber sitesinin tüm kodları güncel olmalıdır.

Tarayıcı (Browser)
 - Hangi tarayıcıyı kullanıyorsunuz?
 - Gogıl
 - Tarayıcı diyorum.
 - Gogıl dedim ya.
 - Ablacım tarayıcı diyorum.
 - Ha, öyle desene. Emkafe kullanıyorum
 - Bilgisayarı virüslere karşı tarayan programı sormadım. İnternete girmek için kullandığınız uygulamayı soruyorum.
 - Bilmem ki, ben internete gogıldan giriyorum.

Yukarıdaki konuşma gerçek olup olduğu gibi yazıya aktarılmıştır.

Bizim insanlarımız interneti Google'den ibaret biliyor. İnternete girmek için kullandıkları tarayıcıların bile farkında değiller. Ülkemizde daha çok İnternet Explorer, Mozilla Firefox ve Google Chrome gibi tarayıcılar kullanılmaktadır. Haber siteleri de bunu göz önünde bulundurmalıdırlar. Yani Internet Explorer'da site nasıl açılıyorsa diğer tarayıcılarda da öyle açılmalıdır. Birinde site yamuk çıkıyorsa, birinde site bozuk çıkıyorsa sorunlar ortaya çıkacaktır. Bu sitenin ziyaretçi kitlesini etkiler. Ülkemizde herkes aynı tarayıcıyı kullanmıyor. Hatta Opera kullananlar bile var. Bunlardan biri benim. O yüzden haber siteleri bu detaya çok dikkat etmeliler.

# İyi bir haber sitesi yazılımı tüm tarayıcılara uygun kodlanmalıdır.

Son Sözler...
Evet, değerli okurlarım. Bu güzel günde kalemimin mürekkebi yettiği kadar yazmaya çalıştım. Bir şeyler anlattım, bir şeyler eleştirdim ve yeri geldi çok sert konuştum. Ama neticede her şey halkımızın iyiliği içindir. Birkaç cümlelik bir sonuç yazısıyla konuyu bitirmek istiyorum. Belki ilerleyen günlerde ele alacağımız diğer bilişim yazılarında eksik verdiğim bilgilerin detayını da veririm.

Haber sitesi açmayı düşünüyorsanız ya da mevcut haber sitenizi popüler hâle getirmek istiyorsanız kendinize tek bir soru sormanız yeterlidir; okuyucular neden bizi tercih etsin?

Kim ne derse desin sizin parmakla gösterilmeniz farkla alakalıdır. Ülkede ve ilimizde sayısız haber sitesi var. Ama hangisini tercih etmeli? Ve neden? Tercih ederken nelere dikkat etmeli? Okuyucular ne tür sitelerden hoşlanır? Tasarım haber sitesi için önemli midir?

Haber siteleri için söylenecek çok şey var. Ama yazmak yerine bir gün dile getirmek daha güzel olabilir. İsterim ki bu deprem süreci bazıları için bahane olmasın. Deprem olsun ya da olmasın görevimiz neyse onu yapmalı.

"İyi bir haber sitesi yayınladıklarının farkında olmalıdır."

05.12.2011