Van değişiyor mu acaba? Yoksa değişmiş gibi mi görünüyor? Van ilinde bir şeyler değişmişse haberdar olmuş muyuz acaba? Ya da haberdar olabilecek durumumuz var mı? Bunu öncelikle kısa bir diyalog ve örnek bir durum ile sizlere sunmak istiyorum:

"Küçük, şirin ve minnacık bir Çatak köyü... Küçük nüfuslu olmakla beraber geçmiş yıllarda darbe de almıştır. Şimdi o köydeyim. Az sonra bir arkadaş yanıma geldi ve aramızda bir diyalog geçti. İşte o diyalog:

 - Gündüz vakti köyde havalar baya sıcak oluyor derlerdi de inanmazdım. Neredeyse düşüp bayılacağım.
 - Aman be Bilgin bırak şu havaları da köylünün derdi ne olacak onu düşünelim?
 - Hayırdır İsmet bir şey mi oldu?
 - Daha ne olsun? Bizim komşu kızı Aynur var ya?
 - Evet, ne olmuş ona?
 - 2 gün önce yolda babasının sırtında hayatını kaybetmiş.
 - Babasının sırtında mı?
 - Kız hastalanınca çareyi hekime baktırmak olarak gören baba randevu almak için şehri aramış. Galiba internet üzerinden randevu alma yasaklandı. 182 mi ne öyle bir numara varmış; orayı arayınca randevu alabiliyormuşsun.
 - Ben 182'yi ilk kez duyuyorum. Reklâmlarda bile denk gelmedim.
 - Ben de ilk kez duyuyorum da kıza üzüldüm ya. Bir de oracıkta babası da kalp krizinden hayatını kaybetmiş. İki bedensiz can bir gün sonra oradan geçen yolcu minibüsü tarafından fark ediliyor.
 - Benim anlamadığım şey 182? Madem 182 ile randevu alınıyor; oradan almaya çalışmamış mı?
 - Sabaha kadar neredeyse randevu almaya çalışmış. Biliyorsun ki bu köyde bizim dışımızda Türkçe bilen yok. Bilenler de şehirde. Söylenenlere göre her bir arama için en az 3 lira bakiye gidiyormuş?
 - 182 ücretli mi?
 - Evet, öyle dediler.
 - Aaa çok şaşırdım. Bu uygulama devlet tarafından sağlık adına çıkarılmışsa, bence eksik bir şeyler var. Ücret ve bilgilendirme gibi.
 - Aynen haklısın. Az önce baba ve kızı toprağa verdiler. Anne de hem üzgün hem de devlete kan kusturuyordu. Bence devlet bu uygulama ile çok şey kaybedecek.
 - Öyle görünüyor. Neyse bu durumu köşe yazarlığı yaptığım haber sitesinde halka anket şeklinde sorayım: Onların vereceği cevaplara göre bir yazı yazayım diyorum. Ne dersin?
 - Bilgincim her zaman dediğin gibi ben de bir yerden başlamak lazım diyorum.
 - O zaman ilk olarak anket sorusunu ve şıklarını sana yönelteyim. 182 (MHRS) randevu sisteminden memnun musun?

a) Evet

b) Hayır

c) Evet, ama paralı olması kötü,

d) Hayır, bu sistem bir tuzak,

e) Konu hakkında bilgim yok,

 - Bu konuda görüşümü söylemeden önce haber sitesinden yazını okumak istiyorum.
 - Peki, o zaman bana müsaade. Köyden detaylı bilgi aldıktan sonra yazımı yazayım. ...

Aynur daha 18 yaşındaydı. Hayalleri vardı. Tatil için köyüne gitmişti. Bir gece aniden fenalaştı. Ağrı kesiciler yardımı ile biraz kendine gelen Aynur bir an önce doktora gitmeliydi. Babası Van ilindeki akrabalarını arayarak internet üzerinden kızı için randevu almalarını rica etti. Uzun süre randevu almaya çalışan akraba sonunda Van Sağlık İl Müdürlüğü web sayfasına tesadüfen girerek internet üzerinden randevu alımının kapatıldığını ve yerine 182 MHRS'nin (Merkezi Hastane Randevu Sistemi) geldiğini öğrendi. Durum karşısında çaresiz kalan baba telefonu kapatıp 182'yi aramaya çalıştı. İlk arayışında alo demekle yetindi. İkinci arayışında nihayet telefona bir ses kaydı değil de operatör cevap verdi. Operatöre randevu almak istediğini anlatan babanın yüzüne bir süre sonra telefon kapatıldı. Tabi baba operatörle Kürtçe konuşmuş; belli ki cevap veren Kürtçe bilmiyordu. Baba üzgün, çaresiz hâline aldırış etmeden tekrar aradı. Tekrar aradı derken bir süre sonra "Bu aramayı yapmak için yeterli bakiyeniz yoktur" uyarısına maruz kaldı. Meğerse 182'yi aramak ücretliymiş. Baba ücretli olduğunu bilmiyordu. Telefonundaki 30 liralık bakiye de bitmişti artık. Tek çare sabah olmadan Çatak'a kadar yaya gitmekti. O anda hanımı ambulans isteyelim dediyse de baba artık telefondan umudunu kesmişti. Kesmek zorundaydı, çünkü okuma-yazması bile yoktu. Ambulansın numarası olan acil servis 112'yi bile bilmiyordu. Kızı Aynur da konuşacak durumda değildi. Yola çıkan baba ilçeye yakın bir noktada bir süre sonra üşüdüğünü fark ediyor. İşte o an anladı ki Aynur artık yoktu. O hayata gözlerini kapamıştı. Bu durum karşısında baba, devlete ve bu uygulamayı çıkaranlara isyan edip oracıkta kalp krizi geçirmiştir. İki cansız bedenin cesedine bir gün sonra oradan geçen bir yolcu minibüsü fark ediyor. Durumu duyan Sağlık Bakanlığı hiçbir şey yokmuş gibi yoluna devam ederken bazıları 182 iyi ki geldi diye teşekkürler sunuyorlardı? Peki, ya Aynur ve babası ne olacak?"

Yukarıda anlatılan olay ve diyalog kesinlikle gerçek dışı olup karakterler bile hayal ürünüdür. Anlatılan kısa yazımızdan da anlayacağınız gibi bugünkü konumuz 182 MHRS.

Pilot uygulama kapsamında bazı illerde uygulanan bu uygulama ağustos ayından beri ilimizde de uygulanmaya başlanmıştır. MHRS sürecinde Van ilindeki bazı çevreler memnun iken bazı çevrelerse durumdan memnun değil. Merkurhaber.com haber sitesindeki konuyla alakalı anketi incelediğimizde oy verenlerin çoğunluğu "Hayır" demiş. Bu durumda neden memnun olmadıklarını tahmin etmiş olmalısınız.

Konumuza giriş yaparken örnek olarak verdiğimiz diyalog ve sonrasındaki anlatım gerçek olsaydı da şaşırmazdık.

Neden MHRS?
Sağlık Bakanlığı "Sağlıkta Dönüşüm Projesi" adı altında hasta memnuniyeti sağlamak, uzun kuyruklara son vermek ve kaliteyi sağlamak gibi amaçlar doğrultusunda bu sistemin öncülüğünü yapmıştır.

182 MHRS Nedir?
MHRS açılımını yaptığımızda Merkezi Hastane Randevu Sistemi olduğunu görürüz. Yani randevular tek bir noktadan alınacak, işlemlerin tek adresi olacak. Önceki sistemlerde her hastanenin randevu alma telefonu ve internet adresi farklıydı. Şimdiki uygulamada ise randevu almak için sadece telefon üzerinden randevu alınabilir; tüm GSM operatörlerinden ya da sabit telefonlardan 182 aramak yeterlidir.

Randevu Nasıl Alınır?
# Sabit telefon veya cep telefonlarından 182 numaralı Sağlık Bakanlığı MHRS Çağrı Merkezi aranır.
# 182 numaralı telefonu arayan vatandaş tarafından çağrıyı karşılayan asistana (canlı operatör) randevu talebinde bulunulan vatandaş hangi ilde olduğunu söyler. Ardından T.C. kimlik numarası istenilir. Asistan vatandaş bilgilerini doğrular.
# Vatandaş randevu talebinde bulunduğu ilin hangi hastanesi, hastanenin hangi polikliniğini arzu ettiğini asistana bildirdikten sonra, asistan hekim isimlerini sayar. Vatandaş hekim seçimini yaptıktan sonra asistan uygun tarih ve saat dilimlerini vatandaşa iletir.

Bana Göre MHRS Amaçları
Bence MHRS devlete ek gelir sağlamak amacıyla çıktı. Çünkü 182 aramalarında en az 3 lira harcamış oluyorsunuz. Eğer telefonda konuşurken hızlıysanız, TC kimlik bilgilerini ezbere biliyorsanız kısa sürede randevu alacağınızdan az bir ücret gidebilir. Peki, ya okuma-yazması yetersiz olanlar ne yapacak? Hadi onları da geçelim. Peki, ya telefonu olmayanlar, telefonu olup da TL bakiyesi 0 ya da eksi olanlar ne yapacak?

MHRS Eksiklikleri
Pilot uygulama kapsamında Van'ın seçilmesi başlı başına bir hata. Van'ın dertleri başından aşkınken bir de üzerine MHRS eklenmesi tabiri caizse çorbanın tuzlu olmasına neden oldu. Van Sağlık İl Müdürlüğü konu hakkında 12 Ağustos 2011 tarihinde resmi web sayfasında 182 MHRS sistemini duyurdu. Peki, gerçekten duyurdu mu? Bence duyuramadı. Sağlık Bakanlığı resmi web sayfasından almış olduğu bilgileri kopya-yapıştır mantığı ile web sayfasında yayınlamakla yetindi. Oysa aman dikkat 182 aramak ücretlidir şeklinde not düşürebilirlerdi. Ama bunu yapmadılar; sadece duyurduk diye kendilerini tatmin ettiler.

Herkes MHRS'yi Biliyor mu?
Elbette ki herkes bilmiyor. Çünkü yeterli reklâm yapılmadı. Yeterli bilgilendirilme yapılmadı. Van Sağlık İl Müdürlüğü web sayfasında yayınladığı yazıda randevu nasıl alınır bölümünü bile hatalı yazmış. En azından MHRS'nin ücretli olduğu söyleyebilirdiler.

MHRS'nin İyi Yanları
Sistem merkezi olduğundan bir bakıma güzel bir uygulama. En azından evinde bilgisayar olmayanlar bile 182 ile randevu alabilecekler. Bu açıdan güzel oldu. Ama bu sistemi çıkaranlar ve çıkarmasında öncülük yapanlar bazı detayları unuttular.

MHRS'yi Aramak Neden Ücretli?
Ücretli olması devlete yan gelir olarak görülüyor olabilir. Belki de öyledir. Ya da kötü niyetli şahısların sürekli gereksiz yere randevu almaması için ücretli yapılmış olabilir. Sebebi ne olursa olsun ortada bir memnuniyetsizlik varsa çözüm yolunda adımların atılması gerekiyor.

MHRS İçin Önerim
Mademki ücretli olması şart o zaman sabit bir ücret tarifesi bırakılabilir. 5 dakikalık bir görüşme için 50 kuruş gibi.

Peki, Halk Ne Diyor?
Çevremde hiç kimse memnun değil. Merkurhaber.com'daki anketi incelediğimizde her türden düşünce var gibi. Bunun detayları önümüzdeki günlerde sahnelerde olur diye düşünüyorum.

Ne Olacak Hâlimiz?
İclal Aydın bir şiirinde "Ne Olacak Halimiz?" diyor. Ben de şimdi yetkililere sesleniyorum: "Ne Olacak Halimiz?". Bu ülkede herkes Türkçe bilmiyor. Herkesin telefonu yok. Herkesin parası yok. Herkesin sesi de yok. Herkesin haberden haberdar olma durumu da yok. O hâlde büyük düşünüp büyük hatalara son vermek için beklememeli. Küçük eksiklikler bugün yoğun gündemden dolayı ses çıkarmıyorsa bunun yarın da ses çıkarmayacağı anlamına gelmez. Bugün ben konuşurum, yarın bir başkası. Yeri gelir yetkililer de yetkisiz olduklarında konuşacaklardır belki. O zaman halkı dinleyip yetkimizi kaybetmeden yetkilerimizi doğru kararlarda uygulayalım.

Gündem Yok Ama?
MHRS gündemde yok, o hâlde sorun yok demektir anlamına gelmiyor. Şuanda gündemde neyin olduğunu hepiniz benden daha iyi biliyorsunuz. O zaman bugünden sonra Van gündemimizde 182 MHRS olsun mu?

"182 MHRS ile kimler geldi, kimler gitti?"

26.09.2011