Geçen sene yani 12 Ağustos 2010 Perşembe günü sahur vaktinde çok değerli bir arkadaşımın sözünden yola çıkarak yazmış olduğum "Söz Parmakta" adlı yazımı yeniden derleyerek bu güzel 17 Ekim 2011 Pazartesi sabahında siz değerli okuyucularımla paylaşmak istedim. Yazıda söz kelimesi hedef seçilmiş ve iki farklı alandaki söz kelimesinin ilişkileri sohbet havasında tarafımca yorumlanmıştır. Umarım beğenirsiniz.

Sözümüz var, söz verdik, yemin ettik... Günlük yaşantımızda bu tür sözleri, ya kullanırız ya da bir yerlerden duyarız.

Hayat ilk ve sondan ibaretken taşıdığı dün, bugün ve yarın zaman faktörlerinden hangisi ön plandadır? Bu soruya hiç düşünmeden bugün diyeceğimiz tartışılmaz bir hâl alır ki yapabileceğimiz en iyi şeyi yaşayarak anlarız ya da anlamaya çalışırız. O hâlde bugün...

Söz dedik başladık konuya, yaşamak dedik renk verdik konuya...

Hayatınız boyunca birine ya da birilerine söz verdiğiniz oldu mu? Olmadıysa bile söz vermenin ve verilen sözde durmanın ne denli önemli olduğunun da farkında olmalısınız. Peki, birine söz nasıl verilir? Söz vermek için neler gerekir? Söz ile yemin etmek aynı şeyler mi? Gördüğünüz gibi akla bir sürü soru geldi. Söz gerçek anlamda kalben verilen bir güvendir. Ancak günümüzde söz bu amacından sapmış durumdadır. Hâliyle bir şey için bir güven sağlamak istenildiğinde, söz verilir. Peki, bu söz nasıl verilir sorusuna cevap vermek istediğimizde; söz adından da anlaşıldığı gibi söz kelimesini telaffuz ederek verilir. Nasıl mı? "Canım, söz bir daha ayrılmayacağız." Evet, örnekte de gördüğümüz gibi bir söz verilmiş. Peki, bu söz gerçekten de reel midir? Yaşadıkları sürece gerçekten ayrılmazlar mı? Kişi neden sözden korksun ki? Ve neden bu söze uymayı denesin ki? Bu şekilde sorular sorduğum için bana kızmayınız lütfen! Ama sizler de bilirsiniz ki bir şeyi sırf birileri duysun diye de söylememek lazım. Hem ne demiş atalarımız: Söz uçar, yazı kalır.

Söz verilir de verilmesine, peki bu verilen sözlere ne kadar sadığız? Bizlere neler oluyor? Biz mi söz verdik yoksa sözler mi biz olduk? Ne yazık ki sözler biz olduk. Çünkü günümüzde söz verip de bu söze sadık olmayan birçok insan karşı taraf tarafından farklı bir şekilde algılanmış ve birçok sorunlara yol açmıştır.

Söz vermek için neler gerekli diye sormak yerine kalben verilen bir sözü sözle de mi söylemek gerekir mi? Kesinlikle gerekmiyor. Kişi zaten vicdanen sabrını koruyup gereğini yerine getirirse bunu sözle ifade etmese de mutlaka hisseden ve bilen biri vardır.

Söz ile yemin etmek aynı noktadan gelse de aynı kavramlar değildir. Söz parmakta iken, yemin etmek ise inançtadır. Daha da açıklama gereği duymadan akıllardaki soru işaretlerine bir nebze de olsa cevap vermiş olduk.

Söz, söz, söz... Söz kelimesi o kadar çok değerli ki birçok dalda farklı anlamlar taşır ve birçok kelimenin temeli yani kökü görevindedir. Birazdan yazının sonuna doğru bu anlamlardan birini de öğrenmiş olacaksınız. Bunu öğrendikten sonra belki de konu bu muydu sorusu akıllara gelecektir.

Birine söz verdiniz diyelim. Peki, gerçekten verdiğiniz bu sözü yerine getireceğinizden emin misiniz ya da ne kadar eminsiniz? Söz verdiğiniz anda kapılar kapanır. Kişi ister istemez üzerinde bir söz sorumluluğunun olduğu bilincinde olur. Tabi değerli okurum sözlerin hepsi ebedi süreç taşır diye bir kural yoktur. Kişi, "Söz veriyorum bir ay sonra Van'a geleceğim." derse; bir ay sonra sözünü yerine getirdiğinde üzerindeki sorumluluk da kalkar. Sorumluluk dedim de çok da tiksinmeyiniz! Çünkü asıl sorumluluk bizleriz. O yüzden kendimize güvenip ve gerçekten bir sözü istediğimiz için veriyorsak işte o zaman kalbimiz konuşur söz verilene. Ve o zaman gerçek anlamda sorumluluğun kapıyı açmakla hükümlü olduğunu görürüz. Evet, yanlış duymadınız kapı dedim; kalbimizin kapısı. İşte o an çok mutlu olursunuz. Sanki sanki tüm dünyaya hâkim olmuş da her şeyi düzeltmek gibi işte. Aslında bu duyguyu anlatmak çok zor. Bunu yaşamak için bulunduğumuz anı hedef seçelim. Evet, bugünü ve hiç zaman kaybetmeden hedef seçelim. Unutmayın hemen şimdi...

Bazı sözler vardır incitir, bazı sözler de vardır ki sadece yaşatır. Değerli okurum söz dedik ve diyoruz da ancak bizler yarının, hatta bir saniye sonrasının bile teminatını veremeyiz ki. Bizler kâhin değiliz ve olmaya da çalışmıyoruz. Eğer bizler insanoğlu olarak bulunduğumuz şimdiki anın farkındaysak ne mutlu bize ve ne mutlu ki söz sadece parmakta. Yarının ve hatta bir saniye sonrasının bile teminatını veremeyiz dedik. O hâlde geleceğe dair verilen sözler ne denli güvenli ve doğruluk değeri taşıyor? Sizce geleceğe yönelik söz vermek doğru mudur? Bu soruda cevabınız hayır ise neden söz kelimesini hayatınızın güvencesi olarak kullanıyorsunuz ki? Bir saniye sonrası da gelecek değil midir? Gelecek dediğimiz şey tahminden farklıdır diye düşünmedik mi? Verdiğimiz bir sözü yerine getireceğimizden nasıl emin olabiliriz ki?

Bazıları söz verirken bir şartla başlar ve reel düşünce akımında yaşadığı ana göre hareket ettiğini belirtir. Nasıl mı? "Eğer ölmezsem verdiğim sözü yerine getireceğim" diyerek. Çok iddialı olmuş değil mi? Ama lütfen alay ettiğimi düşünmeyiniz. Söz veren herkes kendine güvenerek ve iddialı bir şekilde sahneye çıkar. Ancak sahnede alkış alır mı almaz mı bunu sadece söz belirler. Sadece söz belirler. Sadece söz belirler.

Eğer birine güvenmeniz gerekirse o birinin illaki söz vermesi gerekir gibi emin olmayan girişimlerde bulunmamanızı öneririm. Zaten kalben bir inancımız varsa ve şans vermeyi biliyorsak kişinin alacağı güven mutlaka güven ile sonuçlanır. Bunun için ek olarak ya da şart olarak söz vermenin bir manası yoktur. Aynı şeyi tüm hayatımız için de düşünebiliriz. Aynı şekilde birbirine âşık iki kişi de ayrılmayacaklarına dair söz vererek kendilerini kandırdıklarının farkında olmalıdırlar. Ayrılmayacaklarını söze değil, kalpten gelen inanca ve güvene bağlamalıdırlar.

Hayata söz vererek değil, emin adımlar atarak başlayalım. Bunu yaparken de her zaman arkamızda bıraktığımız bir geçmişin de yaşandığını kabullenmeliyiz. Ne dersek diyelim ve sizler ne düşünürseniz düşünün sadece iki kelime hayatınıza yön verebilir; söz parmakta... Düşünmeyi bilmiyorsanız ve diliniz yoksa bile bir işaret sözünüz olmaz mı? Unutmayın her zaman bir sözümüz var diyebilirsiniz ancak her zaman söz parmağın da olmayabilir. Çünkü etrafta belki de sayısız parmak vardır. Hangi parmağa söz verileceğini bilemeyiz. Hatırladınız mı ne demek istediğimi?

Söz hakkı hakkında neler biliyoruz? Söz hakkına ne kadar hoş görülüyüz. Bir sınıfı, bir konferansı ya da diğer toplu bir yer düşünelim. Bir öğretmen ya da konuşmacı bir şeyler anlatıyor. O an anlatıcı bir şey sorduğunda genelde cevap vermek için ben ben ya da hocam, öğretmenim diye sesleniriz. Peki, herkes bu şekilde davranırsa ortamda söz hakkı kimin olur? Bırakın söz hakkını, peki böyle bir ortamda huzur ne kadar ön planda olur? Bana sorarsanız ben bu tür davranışlara karşıyım. Madem soruya cevap vereceksiniz, neden parmak kaldırmayı denemiyorsunuz ki? Aslında parmak kaldıranlar da oluyor. Lâkin hem parmak kaldırıp hem de hocam, öğretmenim diye seslenmenin bir mantıklı manası yoktur. Bu şekilde ortama rahatsızlıktan başka bir şey verilemez. Demek ki parmak kaldırmak bir söz hakkı almaya yeterlidir. O hâlde öğrendik mi sözün parmakta da olduğunu ve hep parmakta kalacağını.

Parmaklar kaldırıldı, parmaklar içinde birine söz hakkı verildi. Söz hakkı alan konuşurken müdahale etmek ve söz hakkı almak için parmak kaldırmak doğru davranışlar değildir. Hem bir kural vardır bilir misiniz? Birine söz hakkı verildiğinde, kişinin konuşmasını bitirmesini beklemeden başka birileri söz hakkı istememelidir. Söz hakkı isterlerse söz hakkı alıp konuşuyor hâlde olana saygısızlık yapmış olurlar.

Bazıları hayat öyle çok acımasız diyorlar ki, sırf bu yüzden yazımı yazarken sizlerin söze geniş bir pencereden bakmanızı sağlamaya çalıştım. Çünkü hayat acımasız değildir. Çünkü hayat bir pencere bakışı gibidir. Çünkü hayat sözlerin sahnesidir. Ve hayat şimdi hepimizin farkında olduğu andır. Hayat hiçbir zaman acımasız olmadı, olamaz da. Biz insanlar hayata penceremizden nasıl baktıysak öyle gördük. Kimileri bakarken geniş baktı, kimileri de dar baktı.

Değerli okurum, umarım kırık kalemimle sizlere sözün hayatımız üzerindeki önemini hatırlatmışımdır.

"Yaşamak, bulunduğun an içerisinde yapabileceğin en iyi şeyi yapmaktır."

17.10.2011